(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 127

॥ శ్రీః ॥
3.127. అధ్యాయః 127
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
లోమశేన యుధిష్ఠిరంప్రతి మాంధాతృపదప్రవృత్తినిమిత్తకథనపూర్వకం మాందాతృచరిత్రకీర్తనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-127-0x(2113)(20794)
మాంధాతా రాజశార్దూలస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః।
కథం జాతో మహాబ్రహ్మన్యౌవనాశ్వో నృపోత్తమః ॥ 3-127-1(20795)
కథం చైనాం పరాం ఖ్యాతిం ప్రాప్తవానమితద్యుతిః।
యస్య లోకాస్త్రయో వశ్యా విష్ణోరివ మహాత్మనః ॥ 3-127-2(20796)
ఏతదిచ్ఛాంయహం శ్రోతుం చరితం తస్య ధీమతః।
`సత్యకీర్తేర్హి మాంధాతుః కథ్యమానం త్వయాఽనఘ' ॥ 3-127-3(20797)
యథా మాంధాతృశబ్దశ్చ తస్య శక్రసమద్యుతే।
జన్మ చాప్రతివీర్యస్ కుశలో హ్యసి భాషితుం ॥ 3-127-4(20798)
లోమశ ఉవాచ। 3-127-5x(2114)
శృణుష్వావహితో రాజన్రాజ్ఞస్తస్య మహాత్మనః।
యథా మాంధాతృశబ్దో వై లోకేషు పరిగీయతే ॥ 3-127-5(20799)
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో యువనాశ్వో మహీపతిః।
సోఽయజత్పృథివీపాలః క్రతుభిర్భూరిదక్షిణైః ॥ 3-127-6(20800)
అశ్వమేధసహస్రం చ ప్రాప్య ధర్మభృతాంవరః।
అన్యైశ్చ క్రతుభిర్ముఖ్యైరయజత్స్వాప్తదక్షిణైః ॥ 3-127-7(20801)
అనపత్యస్తు రాజర్షిః స మహాత్మా మహావ్రతః।
మంత్రిష్వాధాయ తద్రాజ్యం వనిత్యో బభూవ హ।
శాస్త్రదృష్టేన విధినా సంయోజ్యాత్మానమాత్మవాన్ ॥ 3-127-8(20802)
స కదాచిన్నృపో రాజన్నుపవాసేన దుఃఖితః।
పిపాసాశుష్కహృదయః ప్రవివేశాశ్రమం భృగోః ॥ 3-127-9(20803)
తామేవ రాత్రిం రాజేంద్ర మహాత్మా భృగునందనః।
ఇష్టిం చకార సౌద్యుంనేర్మహర్షిః పుత్రకారణాత్ ॥ 3-127-10(20804)
సంభృతో మంత్రపూతేన వారిణా కలశో మహాన్।
తత్రాతిష్ఠత రాజేంద్ర పూర్వమేవ సమాహితః ॥ 3-127-11(20805)
యత్ప్రాశ్య ప్రసవేత్తస్య పత్నీ శక్రసమం సుతం।
`తద్వారి విహితం రాజన్యస్మిన్నాసీత్సుసంస్కృతం'।
తం న్యస్య వేద్యాం కలశం సుషుపుస్తే మహర్షయః ॥ 3-127-12(20806)
రాత్రిజాగరణాచ్ఛ్రాంతాన్సౌద్యుంనిః సమతీత్య తాన్।
శుష్కకంఠః పిపాసార్తః పానీయార్థీ భృశం నృపః।
తం ప్రవిశ్యాశ్రమం శాంతః పానీయం సోఽభ్యయాచత ॥ 3-127-13(20807)
తస్య శ్రాంతస్య శుష్కేణ కంఠేన క్రోశతస్తదా।
నాశ్రౌషీత్కశ్చన తదా శకునేరివ వాశతః ॥ 3-127-14(20808)
తతస్తం కలశం దృష్ట్వా జలపూర్ణం స పార్థివః।
అభ్యద్రవత వేగేన పీత్వా చాంభో వ్యవాసృజత్ ॥ 3-127-15(20809)
స పీత్వా శీతలం తోయం పిపాసార్తో మహీపతిః।
నిర్వాణమగమద్ధీమాన్సుసుఖీ చాభవత్తదా ॥ 3-127-16(20810)
తతస్తే ప్రత్యబుధ్యంత మునయః సతపోధనాః।
నిస్తోయం తం చ కలశం దదృశుః సర్వ ఏవ తే ॥ 3-127-17(20811)
కస్య కర్మేదమితి తే పర్యపృచ్ఛన్సమాగతాః।
యువనాశ్వో మమేత్యేవం సత్యం సమభిపద్యత ॥ 3-127-18(20812)
న యుక్తమితి తం ప్రాహ భగవాన్భార్గవస్తదా।
సుతార్థం స్థాపితా హ్యాపస్తపసా చైవ సంభృతాః ॥ 3-127-19(20813)
మయా హ్యత్రాహితం బ్రహ్మ తప ఆస్థాయ దారుణం।
పుత్రార్థం తవ రాజర్షే మహాబలపరాక్రమ ॥ 3-127-20(20814)
మహాబలో మహావీర్యస్తపోబలసమన్వితః।
యః శక్రమపి వీర్యేణ గమయేద్యమసాదనం ॥ 3-127-21(20815)
అనేన విధినా రాజన్మయైతదుపపాదితం।
అబ్భక్షణం త్వయా రాజన్న యుక్తం కృతమద్య వై ॥ 3-127-22(20816)
న త్వద్య శక్యమస్మాభిరేతత్కర్తుమతోఽనయ్థా।
నూనం దైవకృతం హ్యేతద్యదేవం కృతవానసి ॥ 3-127-23(20817)
పిపాసితేన యాః పీతా విధిమంత్రపురస్కృతాః।
ఆపస్త్వయా మహారాజ మత్తపోవీర్యసంభృతాః ॥ 3-127-24(20818)
తాభ్యస్త్వమాత్మనా పుత్రమీదృశం జనయిష్యసి।
విధాస్యామో వయం తత్ర తవేష్టిం పరమాద్భుతాం ॥ 3-127-25(20819)
యథా శక్రసమం పుత్రం జనయిష్యసి వీర్యవాన్।
`న చ ప్రాణైర్మహారాజ వియోగస్తే భవిష్యతి' ॥ 3-127-26(20820)
మా ఖిదస్త్వం హి రాజేనద్ర దైవం హి బలవత్తరం'।
గర్భధారణజం వాఽపి న ఖేదం సమవాప్స్యసి ॥ 3-127-27(20821)
తతో వర్షశతే పూర్ణే తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః।
వామం పార్శ్వం వినిర్భిద్య సుతః సూర్య ఇవ స్థితః ॥ 3-127-28(20822)
నిశ్చక్రామ మహాతేజా న చ తం మృత్యురావిశత్।
యువనాశ్వం నరపతిం తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 3-127-29(20823)
తతః శక్రో మహాతేజాస్తం దిదృక్షురుపాగమత్।
తతో దేవా మహేంద్రం తమపృచ్ఛంధాస్యతీతి కిం ॥ 3-127-30(20824)
ప్రదేశినీం తతోఽస్యాస్యే శక్రః సమభిసందధే।
మామయం ధాస్యతీత్యేవం భాషితే చైవ వజ్రిణా।
మాంధాతేతి చ నామాస్య చక్రుః సేంద్రా దివౌకసః ॥ 3-127-31(20825)
ప్రదేశినీం శక్రదత్తామాఖాద్య స శిశుస్తదా।
అవర్ధత మహాతేజాః కిష్కూన్రాజంస్త్ర్యోదశ ॥ 3-127-32(20826)
వేదాస్తం సధనుర్వేదా దివ్యాన్స్త్రాణి చేశ్వరం।
ఉపతస్థుర్మహారాజం ధ్యాతమాత్రాణి సర్వశః ॥ 3-127-33(20827)
ధనురాజగవం నామ శరాః శృంగోద్భవాశ్చ యే।
అభేద్యం కవచం చైవ సద్యస్తముపశిశ్రియుః ॥ 3-127-34(20828)
సోఽభిషిక్తో భగవతా స్వయం శక్రేణ భారత।
ధర్మేణ వ్యజయల్లోకాంస్త్రీన్విష్ణురివ విక్రమైః ॥ 3-127-35(20829)
తస్యాప్రతిహతం చక్రం ప్రావర్తత మహాత్మనః।
రత్నాని చైవ రాజర్షిం స్వయమేవోపతస్థిరే ॥ 3-127-36(20830)
తస్యేయం వసుసంపూర్ణా వసుధా వసుధాధిప।
తేనేష్టం వివిధైర్యజ్ఞైర్బహుభిః స్వాప్తదక్షిణైః ॥ 3-127-37(20831)
చితచైత్యో మహాతేజా ధర్మాన్ప్రాప్య చ పుష్కలాన్।
శక్రస్యార్ధాసనం రాజఁల్లబ్ధవానమితద్యుతిః ॥ 3-127-38(20832)
ఏకాహ్నా పృథివీ తేన ధర్మనిత్యేన ధీమతా।
విజితా శాసనాదేవ సరత్నాకరపత్తనా ॥ 3-127-39(20833)
తస్య చైత్యైర్మహారాజ క్రతూనాం దక్షిణావతాం।
చతురంతా మహీ వ్యాప్తా నాసీత్కించిదనావృతం ॥ 3-127-40(20834)
తేన పద్మసహస్రాణి గవాం దశ మహాత్మనా।
బ్రాహ్మణేభ్యో మహారాజ దత్తానీతి ప్రచక్షతే ॥ 3-127-41(20835)
తేన ద్వాదశవార్షిక్యామనావృష్ట్యాం మహాత్మనా।
వృష్టం సస్యవివృద్ధ్యర్థం మిషతో వజ్రపాణినః ॥ 3-127-42(20836)
తేన సోమకులోత్పన్నో గాంధారాధిపతిర్మహాన్।
శర్జన్నివ మహామేఘః ప్రమథ్య నిహతః శరైః ॥ 3-127-43(20837)
ప్రజాశ్చతుర్విధాస్తేన త్రాతా రాజన్కృతాత్మనా।
తేనాత్మతపసా లోకాస్తాపితాశ్చాతితేజసా ॥ 3-127-44(20838)
తస్యైతద్దేవయజనం స్థానమాదిత్యవర్చసః।
యస్య పుణ్యతమే దేశే కురుక్షేత్రేస్య మధ్యతః ॥ 3-127-45(20839)
`తథా త్వమపి రాజేంద్ర మాంధాతేవ మహీపతిః।
ధర్మం కృత్వా మహీం రక్ష స్వర్గలోకం గమిష్యసి' ॥ 3-127-46(20840)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం మాంధాతుశ్చరితం మహత్।
జన్మ చాగ్ర్యం మహీపాల యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి ॥ 3-127-47(20841)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-127-48x(2115)
ఏవముక్తః స కౌంతేయో లోమశేన మహర్షిణా।
పప్రచ్ఛానంతరం భూయః సోమకం ప్రతి భారత ॥ 3-127-48(20842)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి సప్తవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 127 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-127-1 యౌవనాశ్వో యువనాశ్వపుత్రః।
యౌవనాశ్విర్నృపోత్తమ ఇతి క. పాఠః ॥
3-127-8 ఆత్మానం చిత్తం। ఆత్మవాన్ జితచిత్తః।
సంయోజ్యేష్టదేవతయా ఐవయం నీత్వా ॥
3-127-10 సౌద్యుంనేః యువనాశ్వస్య ॥
3-127-14 వాశతః శబ్దం కుర్వతః ॥
3-127-16 నిర్వాణం తపఃఫలం ॥
3-127-25 ఇష్టిమిచ్ఛితం ॥
3-127-30 కిం ధాస్యతి పాస్యతి స్తన్యాభావాత్ ॥
3-127-31 మాం ధాస్యతి మాం ధాతా।
ధాతేతి లుడంతస్య వ్యాఖ్యానం ధాస్యతీతి।
ప్రదేశినీం, తర్జనీం ॥
3-127-32 కిష్కూన్ హస్తాన్ వితస్తీన్వా ॥
3-127-36 చక్రమాజ్ఞా
3-127-38 చితచైత్యః కృతచయనక్రతుః ॥
3-127-41 పద్మం శతకోటయస్తేషామపి సహస్రాణి దశ ॥
3-127-44 చతుర్విధాః సురనరతిర్యక్స్థావరాః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.